De innerlijke criticus aan het woord

Ken je dat? Je wilt iets nieuws doen of je wordt ergens toe uitgedaagd en direct komt er zo’n stemmetje in je hoofd die je begint te vertellen dat het je toch niet gaat lukken. Dat je er niet slim, lenig, knap, jong, oud of ….. genoeg voor bent? Dat stemmetje, dat is je innerlijke criticus.

Ook ik werd afgelopen weekend weer eens geconfronteerd met mijn innerlijke criticus. Ik had een gezellig weekend op de manege waar ik paardrijd en op zaterdagmiddag zouden we gaan proeven aan verschillende vormen van paardensport die voor ons nog onbekend waren. Eén van de onderdelen was voltige, een sport waarbij je vanaf de grond (zonder opstapje) op het paard moet springen en vervolgens, al galloperend, kunstjes moet doen op zijn rug. Direct kwam het welbekende stemmetje in mijn hoofd: “Siets dat kún jij niet, daar ben je veel te stijf voor. Dat durf je toch nooit. Stel je voor dat je valt. Wat zullen anderen wel niet van je denken als je daar zo staat te stuntelen, geen gezicht.” en ga zo nog maar even door. Mijn innerlijke criticus was zijn uiterste best aan het doen er voor te zorgen dat ik niet mee zou doen aan de voltige.

Ieder mens heeft een innerlijke criticus, bij de één is deze wat sterker aanwezig dan bij de ander en de kritiek die hij levert is per individu en zelfs per cultuur verschillend. De innerlijke criticus ontstaat op de kinderleeftijd wanneer het kind leert wat wel en niet mag en wat er van hem verwacht wordt. Waar het kind in eerste instantie een buitenstaander (de ouders of bijvoorbeeld de kleuterjuf) nodig heeft om te vertellen wat de regeltjes zijn en wat wel en niet goed is, neemt de innerlijke criticus na verloop van tijd deze functie ook op zich. De innerlijke criticus kent de regeltjes en probeert je te behoeden voor kritiek van anderen door jou zelf al eerder te bekritiseren.

De intentie van de innerlijke criticus is positief, hij probeert je te behoeden voor kritiek van buitenaf, hij probeert gedrag waardoor je in de problemen kunt raken te voorkomen en stimuleert je om je zelf te verbeteren. Als je innerlijke criticus echter doorslaat en jij trekt je te veel aan van zijn kritiek kan het verlammend werken. Je krijgt een negatief zelfbeeld en durft geen initiatieven meer te nemen omdat alles bij voorbaat gedoemd is te mislukken.

De kunst is om je bewust te zijn van de innerlijke criticus, zijn stem te horen  en je af te vragen waar de innerlijke criticus zich eigenlijk zorgen om maakt. Vervolgens kun je je innerlijke criticus bedanken voor zijn bezorgdheid. In sommige gevallen, als de zorgen van je innerlijke criticus terecht zijn kun je je gedrag aanpassen maar op momenten dat de zorgen ongegrond zijn kun je de innerlijke criticus gerust stellen. Door mild te zijn voor jezelf en te accepteren dat je niet perfect bent en dit ook niet hoeft te zijn, open je deuren die anders gesloten blijven. Je zelfvertrouwen groeit, ook al gaat niet alles perfect, en je kunt je open stellen voor nieuwe uitdagingen.

Ook kinderen kunnen last hebben van een strenge innerlijke criticus. Dit kan vreselijk ondermijnend zijn voor hun zelfvertrouwen. Een kindercoach kan een kind helpen om zich te wapenen tegen de stem van de innerlijke criticus en milder te worden voor zichzelf en zo meer zelfvertrouwen te krijgen. Op die manier leert een kind weer in te zien dat hij een KEI! is, met al zijn goede en minder goede kanten.

Mijn eigen innerlijke criticus heb ik zaterdag gerust kunnen stellen. Ik heb hem er van overtuigd dat ik niets te verliezen had als ik het gewoon zou proberen en dat het geen ramp zou zijn als het niet zou lukken. Het mooie is dat het uiteindelijk (met een klein beetje hulp) wel lukte en ik met een ontzettend trots gevoel op mijn knieën op een galloperend paard heb gezeten. Ook al zag het er niet uit als bij een volleerd voltige-ruiter, ik heb het, met mijn stijve lijf, toch maar mooi gedaan!

 

      

Geef een reactie